Ngày 18/06/2026 vừa qua, tại Trường Đại học Luật đã diễn ra Hội thảo khoa học cấp Khoa với chủ đề trọng tâm: “Cơ chế giải quyết tranh chấp của Trung tâm Tài chính Quốc tế – Kinh nghiệm quốc tế và gợi mở cho Việt Nam”. Sự kiện quy tụ nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu và các luật sư hàng đầu trong lĩnh vực luật thương mại và tài chính quốc tế nhằm thảo luận về mô hình xây dựng thiết chế tài phán tài chính thế hệ mới tại Việt Nam.
Tại hội thảo, Luật sư Đinh Ánh Tuyết – Trưởng Văn phòng Luật sư IDVN, Trọng tài viên VIAC/SIAC, đồng thời là Thành viên sáng lập VIFCA – đã tham gia trình bày bài tham luận mang tính định hướng thực tiễn cao: “Trung tâm Trọng tài Quốc tế thuộc Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam: Cơ hội và Thách thức”.
1. Bản chất cốt lõi của VIFCA: Thiết chế tài phán đặc thù thế hệ mới
Bài tham luận của Luật sư Đinh Ánh Tuyết đã phân tích sâu sắc các đặc trưng cốt lõi giúp Trung tâm Trọng tài Quốc tế thuộc Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFCA) trở thành một mô hình tài phán linh hoạt và đột phá:
- Thẩm quyền chuyên biệt toàn diện: Tập trung giải quyết tranh chấp trong phạm vi IFC, đặc biệt hướng tới các lĩnh vực công nghệ tài chính và kinh tế số như Fintech, tài sản số (digital assets), hợp đồng thông minh (smart contracts), tài chính xanh, tín chỉ các-bon và các sàn giao dịch chuyên biệt.
- Tính linh hoạt cao: Cho phép các bên tự do thỏa thuận lựa chọn luật áp dụng (bao gồm cả luật nước ngoài đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài), giải quyết triệt để khoảng trống pháp lý đối với các loại tài sản công nghệ mới.
- Tính chung thẩm tối ưu: Cơ chế cho phép các bên thỏa thuận bằng văn bản từ bỏ quyền yêu cầu Tòa án hủy phán quyết trọng tài, từ đó nâng cao tính thực thi tức thì và nhất quán.
- Sự hỗ trợ tư pháp trực tiếp: VIFCA thiết lập mối liên kết chặt chẽ với Tòa án chuyên biệt IFC để hỗ trợ thu thập chứng cứ, áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời và công nhận bản án, giảm thiểu rủi ro pháp lý cho các nhà đầu tư.
2. Kế thừa tinh hoa từ các Trung tâm tài phán quốc tế lớn
Từ lăng kính kinh nghiệm quốc tế, Luật sư Đinh Ánh Tuyết đã chỉ ra những bài học kinh nghiệm đắt giá từ các định chế hàng đầu như SIAC, HKIAC, AAA và DIFC:
- Số hóa toàn diện: Ứng dụng hệ thống quản lý vụ việc trực tuyến 24/7 (tương tự SIAC Gateway) và ứng dụng công nghệ Blockchain Court của DIFC để truy vết tài sản số.
- Tố tụng đặc biệt & Tiết kiệm chi phí: Đưa vào cơ chế Mass Arbitration (Trọng tài hàng loạt) để xử lý hàng ngàn tranh chấp cùng bản chất trong các mô hình Fintech/P2P; song song với quy trình rút gọn trực tuyến cho các tranh chấp nhỏ (Small Claims Tribunal).
- Chuyên nghiệp hóa cấu trúc: Nâng cao chất lượng tài phán thông qua cơ chế Hội đồng chuyên gia rà soát dự thảo phán quyết và quốc tế hóa đội ngũ Trọng tài viên am hiểu sâu về ESG, tài sản số.
3. Các khuyến nghị chiến lược cho hành trình của Việt Nam
Để hiện thực hóa và vận hành hiệu quả mô hình VIFCA, Luật sư Đinh Ánh Tuyết đã đề xuất nhóm giải pháp mang tính đồng bộ:
- Ban hành Bộ quy tắc tố tụng VIFCA đạt chuẩn toàn cầu: Tích hợp các thủ tục trọng tài khẩn cấp, thủ tục rút gọn, và cơ chế Trọng tài hàng loạt (Mass Arbitration).
- Đột phá về hạ tầng số: Phát triển VIFCA Digital Platform tích hợp công nghệ AI hỗ trợ Trọng tài viên và Ban Thư ký trong quản lý hồ sơ vụ việc.
- Chính sách thu hút nhân tài đẳng cấp: Kiến nghị Nhà nước áp dụng các cơ chế ưu đãi đặc biệt (miễn thuế thu nhập cá nhân, miễn thị thực) đối với các Trọng tài viên quốc tế đầu ngành khi làm việc tại VIFCA.
- Hợp tác chiến lược quốc tế: Liên kết chặt chẽ với SIAC, HKIAC để chuyển giao công nghệ quản trị và xây dựng uy tín toàn cầu ngay từ giai đoạn ban đầu.
Văn phòng Luật sư IDVN tin tin rằng, với việc đóng góp những ý kiến chuyên môn sâu sắc từ thực tiễn hơn 25 năm hành nghề trọng tài quốc tế của Luật sư Đinh Ánh Tuyết, IDVN sẽ tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp trong việc thúc đẩy các giải pháp pháp lý tiên phong, tạo dựng môi trường đầu tư an toàn và minh bạch tại Việt Nam.
