Từ ngày 01/07/2024, Luật Tài nguyên nước số 28/2023/QH15 ngày 27/11/2023 (“Luật Tài nguyên nước 2023”) chính thức có hiệu lực với một số điểm mới đáng lưu ý như sau:
1
Bổ sung các trường hợp phải có giấy phép khai thác tài nguyên nước
(Điều 52)
Luật Tài Nguyên Nước 2023 quy định tại Khoản 1, Khoản 2 Điều 52 các trường hợp phải có giấy phép khai thác tài nguyên nước tương ứng với loại nguồn nước khai thác, bao gồm tổ chức, cá nhân khai thác tài nguyên nước cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, sản xuất công nghiệp, thủy điện, thủy lợi, thể thao, du lịch, kinh doanh, dịch vụ, tạo nguồn, ngăn mặn, chống ngập, tạo cảnh quan và các mục đích khác, trừ các trường hợp được liệt kê cụ thể tại Khoản 3, 4 và 5 Điều này, bao gồm:
- Tổ chức, cá nhân không phải kê khai, cấp phép khai thác tài nguyên nước và đăng ký khai thác, sử dụng tài nguyên nước;
- Hộ gia đình khai thác nước dưới đất để sử dụng cho sinh hoạt của mình phải thực hiện kê khai để quản lý; và
- Tổ chức, cá nhân phải đăng ký khai thác, sử dụng tài nguyên nước.
2
Sửa đổi thời hạn của giấy phép khai thác tài nguyên nước (Điều 54)
- Giấy phép khai thác nước mặt có thời hạn tối đa 10 năm, tối thiểu 05 năm và được xem xét gia hạn nhiều lần, mỗi lần gia hạn 05 năm (trước đây, thời hạn tối đa là 15 năm, tối thiểu 05 năm, mỗi lần gia hạn tối thiểu 03 năm, tối đa 10 năm);
- Giấy phép khai thác nước biển có thời hạn tối đa 15 năm, tối thiểu 10 năm và được xem xét gia hạn nhiều lần, mỗi lần gia hạn 10 năm (trước đây, thời hạn tối đa là 15 năm, tối thiểu 05 năm, mỗi lần gia hạn tối thiểu 03 năm, tối đa 10 năm); và
- Giấy phép khai thác nước dưới đất có thời hạn tối đa 05 năm, tối thiểu 03 năm và được xem xét gia hạn nhiều lần, mỗi lần gia hạn 03 năm (trước đây, thời hạn tối đa là 10 năm, tối thiểu 03 năm, mỗi lần gia hạn tối thiểu 02 năm, tối đa 05 năm).
3
Bổ sung các trường hợp không phải nộp, được miễn, giảm tiền cấp quyền khai thác nước (Điều 69)
a. Tổ chức, cá nhân khai thác tài nguyên nước không phải nộp tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước trong trường hợp:
- Khai thác nước biển; và
- Khai thác, sử dụng tài nguyên nước cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, sản xuất công nghiệp, thủy điện, thủy lợi, thể thao, du lịch, kinh doanh, dịch vụ, tạo nguồn, ngăn mặn, chống ngập, tạo cảnh quan trong các trường hợp được liệt kê cụ thể tại Điều 52.
b. Tổ chức, cá nhân khai thác nước mặt, nước dưới đất trong các trường hợp: “Khai thác nước mặt để phát điện có mục đích thương mại”, và “Khai thác nước mặt, nước dưới đất để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, nuôi trồng thủy sản, cấp cho nông nghiệp, cấp cho sinh hoạt” được miễn tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước trong trường hợp:
- Khai thác nước để cấp cho sinh hoạt của người dân khu vực biên giới, hải đảo, địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn;
- Dự án có hạng mục công trình khai thác nước đã được Chính phủ Việt Nam bảo lãnh theo bảo lãnh Chính phủ; và
- Trong thời gian công trình khai thác nước bị hư hỏng do sự cố bất khả kháng không thể tiếp tục khai thác hoặc phải tạm dừng khai thác.
c. Tổ chức, cá nhân khai thác nước mặt, nước dưới đất trong các trường hợp: “Khai thác nước mặt để phát điện có mục đích thương mại”, và “Khai thác nước mặt, nước dưới đất để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, nuôi trồng thủy sản, cấp cho nông nghiệp, cấp cho sinh hoạt” được giảm tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước trong trường hợp:
- Công trình khai thác nước phải cắt, giảm lượng nước khai thác khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu;
- Khai thác, sử dụng nước tuần hoàn, tái sử dụng nước;
- Hồ chứa đã vận hành phải điều chỉnh, bổ sung dung tích phòng lũ cho hạ du so với nhiệm vụ của hồ chứa đã được phê duyệt; và
- Khai thác nước cho sản xuất nông nghiệp trong thời gian xảy ra hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn.
Ngoài các nội dung trên, Luật Tài Nguyên Nước 2023 đã sửa đổi, bổ sung một số quy định về (i) bổ sung phạm vi điều chỉnh đối với việc phục hồi và phát triển tài nguyên nước, (ii) bổ sung cơ chế khuyến khích, ưu đãi, hỗ trợ tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện bảo vệ, phát triển nguồn nước, nguồn sinh thủy, xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn, nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến để quản lý, bảo vệ, phục hồi, phát triển nguồn nước (chẳng hạn như ưu đãi, hỗ trợ hoặc miễn, giảm tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước), v.v.
